2020-ci ildə müdafiəyə ayrılan xərclər 2 trilyon ABŞ dollarına bərabər olub

26 Aprel 2021 15:08

Xəbər 693 dəfə oxunub

2020-ci ildə dünya üzrə müdafiəyə ayrılan xərclər təqribən 2 trilyon ABŞ dollarına bərabər olub.Azərtac Stokholm Sülh Problemlərinin Tədqiqatı İnstitutunun (SIPRI) mətbuat üçün yaydığı məlumata istinadla xəbər verir ki, 2020-ci ildə dünya üzrə hərbi xərclər 2019-cu illə müqayisədə 2,6 faiz artaraq, 1981 milyard ABŞ dollarına bərabər olub.2020-ci ildə ən iri müdafiə büdcəsinə malik ölkələrin beşliyinə ABŞ, Çin, Hindistan, Rusiya və Böyük Britaniya daxildir ki, dünya üzrə məcmu hərbi xərclərin 62 faizi onların payına düşür.Tədqiqatçıların qeyd etdiyi kimi, hərbi xərclərin 2,6 faiz artması ÜDM-in dünya üzrə əsasən COVID-19 pandemiyasının iqtisadi fəsadları ilə bağlı 4,4 faiz azaldığı ildə baş verib. İqtisadiyyatın zəifləməsi nəticəsində hərbi xərclərin dünya üzrə orta göstəricisi 2019-cu ildə ÜDM-in 2,2 faizi ilə müqayisədə 2020-ci ildə ÜDM-in 2,4 faizinə çatıb. Bu, 2009-cu böhran ilindən bəri illik hesablamada hərbi xərclərin ən yüksək artımıdır.Bununla belə, pandemiya bu sahədən də yan keçməyib və 2020-ci ildə bir sıra ölkələr müdafiə xərclərinin bir hissəsini koronavirusa qarşı mübarizəyə yönləndirməli olublar. Cənubi Koreya, Braziliya, Rusiya və Çili müdafiə sahəsinə əvvəlcədən planlaşdırıldığından az vəsait xərcləyən ölkələrdəndir. SIPRI ekspertləri pandemiya şəraitində başqa ölkələrdə də bu trendin davamlı olması ehtimalını yüksək dəyərləndirirlər.Ekspertlər ümumilikdə, ABŞ-ın hərbi xərclərinin əhəmiyyətli dərəcədə artmasını qeyd edirlər. 2020-ci ildə ABŞ-ın hərbi xərcləri təqribən 778 milyard dollara çatıb, bu da 2019-cu illə müqayisədə 4,4 faiz çoxdur. İllik hesablamada 2020-ci ildə dünya üzrə hərbi xərclərin 39 faizi ABŞ-ın payına düşür. Beləliklə, ABŞ-ın hərbi xərcləri 7 illik fasiləsiz azalmadan sonra ardıcıl olaraq üçüncü ildir ki, artıb.Ardıcıl olaraq 26 ildir Çinin hərbi xərcləri artaraq, 2020-ci ildə 252 milyard ABŞ dolları təşkil edib. Bu, 2019-cu illə müqayisədə 1,9 faiz artımı ifadə edir.Hərbi xərclərin artımı NATO-ya üzv ölkələr arasında da müşahidə edilib. Praktiki olaraq, Şimali Atlantika Müqaviləsi Təşkilatının bütün üzvləri 2020-ci ildə hərbi yükün artımı ilə qarşılaşıblar. Nəticədə NATO-ya üzv 12 ölkə hərbi xərclərə öz ÜDM-lərinin 2 faizi və ya daha çox vəsait sərf ediblər.xeber100.com

 

 

OPEC+ könüllü ölkələrinin növbəti görüşü keçiriləcək

OPEC+ könüllü ölkələrinin növbəti görüşü bu il iyunun 7-də - alyansın nazirlərinin görüşü ilə eyni gündə keçiriləcək. Bu tədbirdə 2027-ci il üçün kvotaların hesablanacağı maksimum dayanıqlı istehsal gücü (MSC) razılaşdırıla bilər. Xarici media xəbər verir ki, bundan əvvəl neft hasilatını müəyyən edilmiş kvotalardan kənara çıxaraq könüllü azaldan yeddi OPEC+ ölkəsi 2026-cı ilin iyun ayında istehsal həcmlərinin tədricən bərpasını davam etdirmək qərarına gəlib. Bu qərar videokonfrans vasitəsilə keçirilən görüşdə razılaşdırılıb. Bu ölkələr Səudiyyə Ərəbistanı, Rusiya, İraq, Küveyt, Qazaxıstan, Əlcəzair və Omandır. Bu koalisiya əvvəllər “Səkkizlik qrupu” kimi tanınırdı, lakin Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri 1 may 2026-cı il tarixindən etibarən müstəqil istehsal siyasəti yürütmək niyyətində olduğunu bildirərək OPEC və OPEC+-dan çıxıb. BƏƏ-nin bu addımı nəzərə alınıb və hasilatın bərpa sürəti tənzimlənib. Ölkələr aprel və may aylarında bazara gündəlik 206 min barel neft çıxarsalar da, iyun ayında bu rəqəm sutkalıq 188 min barel olacaq. Nəticədə könüllü ölkələrin ümumi hasilatı gündə 30.447 milyon barelə çatacaq. Əvvəllər azaldılmış həcmlərin (gündəlik 1.65 milyon barel) bərpası 2025-ci ilin oktyabr ayında başlayıb. 2026-cı ilin birinci rübündə mövsümi amillər səbəbindən proses müvəqqəti olaraq dayandırılıb, daha sonra yazda yenidən sürətlənib. OPEC-in Kommünikesində ölkələrin neft bazarının sabitliyini təmin etməyə sadiq qaldığı, tələb və təklifdəki dəyişikliklərə çevik reaksiya verməyə hazır olduqları vurğulanır. Bazar şəraitindən asılı olaraq, hasilatın daha çox artırılması, fasilə və ya əlavə məhdudiyyətlərə qayıtma variantları da mümkündür.xeber100.com  

May 4, 2026 13:46

Pakistan Xarici İşlər Nazirliyinin açıqlamasına əsasən…

Pakistan XİN-in bazar ertəsi, mayın 4-də dərc olunan rəsmi açıqlamasında bildirilir ki, bu ölkənin baş diplomatı İshaq Dar İslamabadın davam edən Yaxın Şərq münaqişəsinin danışıqlar yolu ilə həlli üçün ABŞ və İran arasında birbaşa danışıqları canlandırmaq səylərinin bir hissəsi olaraq iranlı həmkarı Abbas Araqçi ilə telefon danışığı aparıb. Pakistan Xarici İşlər Nazirliyinin açıqlamasına istinadla xəbər verir ki, nazirlər “regional vəziyyət və Pakistanın regionda sülh və sabitlik üçün davam edən diplomatik səyləri” ətrafında fikir mübadiləsi aparıblar. Abbas Araqçi konstruktiv roluna və iki tərəf arasında səmimi vasitəçilik səylərinə görə Pakistana minnətdarlıq edib. Bəyanatda əlavə edilib ki, Dar Pakistanın konstruktiv əməkdaşlığı təşviq etmək öhdəliyini bir daha təsdiqləyib, dialoq və diplomatiyanın münaqişənin sülh yolu ilə həlli, regionda və ondan kənarda davamlı sülh və sabitliyə nail olmaq üçün yeganə mümkün vasitə olaraq qaldığını vurğulayıb. Bu telefon danışığı İran Xarici İşlər Nazirliyinin Tehranın müharibəyə son qoymaq üçün yenidən işlənmiş 14 maddəlik təklifi ilə bağlı ABŞ-nin cavabını nəzərdən keçirdiyini bildirməsindən bir neçə saat sonra baş tutub. İran nüvə məsələsinin son təklifinin bir hissəsi olmadığını bildirib və iki tərəf arasında daimi atəşkəs əldə edildikdən sonra çətin məsələnin danışıqların ikinci mərhələsində müzakirə edilməsi variantını irəli sürüb. Vasitəçiliklə tanış olan Pakistan mənbələri Anadolu agentliyinə bildiriblər ki, ABŞ İslamabad vasitəsilə İrana verdiyi cavabda İranın nüvə proqramı ilə bağlı razılaşmanı daimi atəşkəslə birləşdirib. Mənbələrə görə, İranın yenidən işlənmiş təklifində atəşkəsin müharibənin daimi sonuna çevrilməsi və nüvə məsələsinin sonrakı mərhələyə təxirə salınması təklif olunmuşdu. Pakistan 11-12 aprel tarixlərində Vaşinqton və Tehran arasında danışıqların birinci mərhələsinə ev sahibliyi edib, lakin müharibəyə son qoymaq üçün razılıq əldə olunmayıb. Danışıqlar aprelin 8-də Pakistanın vasitəçiliyi ilə əldə edilən və daha sonra ABŞ Prezidenti Donald Tramp tərəfindən uzadılmış ikihəftəlik atəşkəsdən sonra baş tutub.xeber100.com

May 4, 2026 13:41

Hörmüz boğazında “müdafiə” beynəlxalq dəniz missiyası fəaliyyətə başlayacaq

Fransanın Xarici İşlər Naziri cümə günü bildirib ki, şərait imkan verdikdən sonra Hörmüz boğazında “müdafiə” beynəlxalq dəniz missiyası fəaliyyətə başlayacaq. Fransız mediası xəbər verir ki, Fransa XİN-in rəhbəri Jan Noel Baro jurnalistlərə bildirib: “Hörmüz boğazının blokadası dayandırılmalıdır. Boğazda heç bir şantaj, blokada və ya heç bir zərər ola bilməz”. O, boğazlardan keçidin beynəlxalq hüquqla tənzimləndiyini və heç bir halda maneə törədilə bilməyəcəyini vurğulayıb. Baro yanacaq qiymətlərinin güclü şəkildə hiss olunduğunu bildirib. O əlavə edib ki, Fransa böhranın başlanğıcından bəri ev təsərrüfatlarını və müəssisələri artan enerji qiymətlərindən qorumaq üçün tədbirlər görür. Nazir yanacaq qiymətlərinin artmasına ən çox məruz qalan sektorlar, o cümlədən balıqçılıq, kənd təsərrüfatı, nəqliyyat və ağır yol istifadəçiləri üçün şokun bir hissəsini aradan qaldırmağa kömək etmək üçün hədəflənmiş dəstəyin tətbiq olunduğunu deyib. Onun sözlərinə görə, Fransa gələcək böhranlara məruz qalma ehtimalını məhdudlaşdırmaq məqsədilə nəqliyyat və istilik sistemlərində elektrikləşdirmə səyləri vasitəsilə karbohidrogenlərdən asılılığı azaltmaq planına start verib. Baronun sözlərinə görə, missiyanın məqsədi şərait imkan verdikdən sonra müşayiət və minatəmizləmə əməliyyatları vasitəsilə dəniz nəqliyyatının mümkün qədər tez bərpa olunmasına şərait yaratmaqdır. xeber100.com  

May 1, 2026 13:56

“Altay – Türk dünyasının qızıl beşiyi” beynəlxalq festivalı keçirilir

Şərqi Qazaxıstan vilayətinin Katon-Qaraqay rayonunda “Altay – Türk dünyasının qızıl beşiyi” beynəlxalq festivalı keçirilir. Festivalın ilk gününün tədbirlərindən biri respublika elmi-praktik konfransı olub. Ölkənin hər yerindən gələn şair və yazıçılar, görkəmli ədəbiyyat və elm xadimləri festivalın Qazaxıstanın milli birliyinin möhkəmləndirilməsinə və mənəvi dirçəlişinə verdiyi töhfəni yüksək qiymətləndiriblər. Onların sözlərinə görə, Katon-Qaraqayın mənəvi turizm mərkəzinə çevrilməsi üçün hər cür əsas var. “Altay Türk sivilizasiyasının ürəyi, onun qızıl mədənidir. Türk dünyasının tarixi məhz buradan başlayır, buna görə də Altay bütün türk xalqları üçün əvəzsiz sərvətdir. “Mənəvi turizm” anlayışı artıq gündəlik həyata daxil olub: hara getməyimizdən asılı olmayaraq - Azərbaycana, Türkiyəyə, Özbəkistana - ziyalılar və sadə sakinlər Altayı əcdadlarının mənəvi Vətəni adlandırırlar. Bizim əsas vəzifəmiz bu mənəvi dəyəri bütün Türk dünyasına tanıtmaqdır”, - deyə Məclisin deputatı Yerlan Sairov vurğulayıb. Elmi görüş ideya və fikir mübadiləsi meydanına çevrilib. Şərqi Qazaxıstan Vilayət Dram və Operetta Teatrı yazıçının ömür yolunu bədii obrazlar vasitəsilə nümayiş etdirdiyi “Didaxmet Aşimxanuluya ithaf” kompozisiyasını təqdim edib. “Bu konfrans böyük mənəviyyat məktəbidir. O, bizi şair və yazıçılarımızın əsərlərini yenidən oxumağa vadar etdi. Katon-Qaraqay təkcə təbiəti ilə deyil, həm də mədəni irsi ilə fəxr edir”, - deyə Topqayın kənd Kəlixan İskak adına tam orta məktəbin direktoru Aydın Saylauxanulı qeyd edib. Festivalın ilk gününün yekun tədbiri “Böyük Altay Kəlixanı və Didaxmeti tərənnüm edir” adlı respublika poeziya festivalı olub. Tədbiri “Altay” folklor-etnoqrafik ansamblı, “Bərkıtbel” etnoansamblı, “Ən.Sal.Dar”, “Nazkonur”, “Daraboz” qruplarının kompozisiyaları bəzəyib.xeber100.com  

İyun 14, 2025 21:34